ورزشگاه BC Place ونکوور؛ شاهکاری در طراحی سازه‌های کششی و سقف‌های کابلی برای جام جهانی 2026

معرفی ورزشگاه BC Place

---

آخرین تاریخ به‌روز‌رسانی: 1405/04/2

ورزشگاه BC Place در شهر ونکوور کانادا یکی از مهم‌ ترین ورزشگاه‌ های میزبان جام جهانی فوتبال 2026 است. این ورزشگاه که در سال 1983 افتتاح شد، پس از بازسازی گسترده بین سال‌های 2009 تا 2011 به یکی از پیشرفته‌ترین ورزشگاه‌ های آمریکای شمالی تبدیل شد. ظرفیت این مجموعه حدود 54 هزار نفر است و علاوه بر مسابقات فوتبال، میزبان رویداد های بین‌ المللی، مسابقات فوتبال کانادایی، کنسرت‌ها و مراسم بزرگ جهانی بوده است.

BC Place امروزه به عنوان یکی از شاخص‌ترین نمونه‌های طراحی ورزشگاه با سازه کششی (Tensile Structure) و سقف کابلی دهانه بلند شناخته می‌شود و از دید مهندسی سازه، یکی از پروژه‌های مرجع در حوزه استادیوم‌های مدرن جهان به شمار می‌رود. این ورزشگاه پس از بازسازی با هزینه‌ای حدود 563 میلیون دلار کانادا، به نماد جدید شهر ونکوور تبدیل شد.

تیم طراحی و اجرای پروژه

طراحی اولیه ورزشگاه توسط Studio Phillips Barratt انجام شد. در پروژه بازسازی، شرکت Stantec مسئولیت طراحی معماری را بر عهده داشت و شرکت Geiger Gossen Hamilton Campbell Engineers طراحی و مهندسی سقف را انجام داد. در توسعه سیستم سقف نیز شرکت‌های Schlaich Bergermann Partner، Tensys و RWDI مشارکت داشتند. عملیات اجرایی پروژه توسط PCL Construction انجام شد.

---

معماری ورزشگاه

معماری BC Place بر پایه یک فرم بیضوی و یکپارچه شکل گرفته است. مهم‌ترین ویژگی معماری این ورزشگاه، تلفیق نمای شیشه‌ای Curtain Wall با یک سقف کابلی سبک و مدرن است. این ترکیب باعث شده ساختار سقف از نمای بیرونی نیز قابل مشاهده باشد و هویت معماری پروژه بر پایه نمایش تکنولوژی سازه شکل بگیرد.

استفاده از سطوح شفاف، فرم ساده و مقیاس بزرگ سازه موجب شده BC Place به یکی از شاخص‌ترین نمونه‌های معماری ورزشگاه در آمریکای شمالی تبدیل شود. مالک پروژه در بازسازی سال 2011 تلاش داشت ورزشگاه را به یک نماد معماری قرن بیست و یکم برای شهر ونکوور تبدیل کند و سقف جدید مهم‌ترین عنصر تحقق این هدف بود.

• برای آشنایی بیشتر با بازآفرینی ورزشگاه های قدیمی و تبدیل آن به شاهکار تکنولوژی مقاله ورزشگاه هارد راک ورزشگاه هارد راک Hard Rock Stadium در شهر میامی را ملاحظه فرمایید.

سیستم سازه‌ای سقف ورزشگاه

سیستم سازه‌ای BC Place از ترکیب بتن مسلح، فولاد سازه‌ای و کابل‌های پیش‌تنیده تشکیل شده است. سکوهای تماشاگران روی سازه بتنی قرار گرفته‌اند و سقف توسط یک رینگ فشاری فولادی و مجموعه‌ای از کابل‌های کششی پشتیبانی می‌شود.

یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های سازه‌ای این پروژه استفاده از یک Closed Structural Systemاست. در این سیستم، نیروهای افقی در داخل سازه سقف ورزشگاه متعادل می‌شوند و بارهای جانبی به حداقل میزان ممکن به سازه اصلی ورزشگاه منتقل می‌شوند. این راهکار باعث شد سقف جدید روی سازه موجود ورزشگاه نصب شود بدون آنکه نیاز به تغییرات گسترده در کل سازه اصلی وجود داشته باشد.

سازه سقف

یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های ورزشگاه BC Place استفاده از سقف خرپایی کابلی متحرک با سیستم Cable Supported Retractable Roof است که در زمان بهره‌برداری، بزرگ‌ترین سقف متحرک کابلی جهان محسوب می‌شد.

• برای آشنایی بیشتر با سقف‌های متحرک عظیم مقاله ورزشگاه NRG Stadium آمریکا و مقاله ورزشگاه آرلینگتون تگزاس AT&T Stadium را ملاحظه فرمایید.

سقف از اجزای زیر تشکیل شده است:

• 36 دکل فولادی (Steel Mast)
• رینگ فشاری فولادی (Compression Ring)
• کابل‌های شعاعی پیش‌تنیده
• رینگ کششی داخلی (Tension Ring)
• خرپاهای فضایی کابلی شعاعی (Radial Cable Truss)

تمامی این اجزا به صورت یکپارچه عمل کرده و بارهای ثقلی، باد، برف و زلزله را منتقل می‌کنند.

دهانه و عملکرد سازه‌ای سقف ورزشگاه

سقف بدون استفاده از ستون میانی، کل فضای ورزشگاه را پوشش می‌دهد و نمونه‌ای شاخص از سازه‌های دهانه بلند (Long Span Structures) به شمار می‌رود.

روش ساخت سازه سقف ورزشگاه

در فرآیند اجرا ابتدا رینگ فولادی پیرامونی نصب شد، سپس دکل‌های اصلی و کابل‌های شعاعی اجرا شدند. پس از اعمال نیروی پیش‌تنیدگی، سیستم غشایی سقف نصب و تنظیم نهایی تنش‌ها انجام شد.

سیستم تکیه‌گاهی سازه سقف ورزشگاه

سقف روی 36 تکیه‌گاه لغزشی (غلتکی) و چرخشی (مفصلی) ویژه قرار گرفته است که امکان حرکت و تغییرشکل کنترل‌شده سازه را فراهم می‌کنند. این موضوع برای عملکرد لرزه‌ای و حرارتی پروژه اهمیت بسیار زیادی دارد.

تغییرشکل سازه سقف ورزشگاه

در برخی شرایط بارگذاری، تغییرمکان حلقه‌های سقف می‌تواند به حدود 450 میلی‌متر برسد. به همین دلیل طراحی تکیه‌گاه‌ها، اتصالات (پیونده ها) و جزئیات نمای ورزشگاه از پیچیده‌ترین بخش‌های پروژه بوده است.

پوشش سقف

یکی از جذاب‌ترین بخش‌های پروژه استفاده هم‌زمان از سه سیستم پوششی مختلف برا سقف ورزشگاه می باشد.

پوشش متحرک مرکزی سقف

بخش متحرک سقف مساحتی در حدود 7,500 متر مربع را پوشش می‌دهد و از بالشتک‌های پنوماتیکی تشکیل شده است.

این بالشتک‌ها:

• در حالت عادی با فشار حدود 500 پاسکال کار می‌کنند.
• در شرایط بار برف تا حدود 2,000 پاسکال تحت فشار قرار می‌گیرند.

در زمان باز شدن سقف، بالشتک‌ها تخلیه شده و در یک محفظه مرکزی با قطر حدود 20 متر جمع می‌شوند.

پوشش ثابت پیرامونی سقف

نوع پوشانه ثابت سقف از غشای PTFE Coated Fiberglass تشکیل شده و روی قوس‌های فولادی سبک نصب شده است.

نورگیر پیرامونی

در بخش پیرامونی سقف از پنل‌های ETFE به همراه لوورهای تهویه استفاده شده است که نور طبیعی را وارد فضای داخلی می‌کنند.

• برای آشنایی بیشتر با ورزشگاه‌های شاهکار مهندسی، سازه فضایی، سازه های کابلی و پوشانه ETFE مقاله ورزشگاه سوفای لس آنجلس SoFi Stadium را ملاحظه فرمایید.

ویژگی‌های پوشش سقف

• وزن بسیار کم نسبت به پوشش‌های سنتی
• مقاومت بالا در برابر اشعه UV
• مقاومت مناسب در برابر رطوبت و خوردگی
• قابلیت خودتمیزشوندگی نسبی
• دوام بالا در شرایط اقلیمی مختلف

مزایای پوشش سقف

• کاهش بار مرده سازه
• امکان اجرای دهانه‌های بسیار بزرگ
• افزایش سرعت اجرا
• کاهش مصرف فولاد و مصالح سازه‌ای

معایب پوشش سقف

• نیاز به کنترل دقیق تنش کابل‌ها
• حساسیت به آسیب‌های موضعی
• نیاز به بازرسی و نگهداری تخصصی

سیستم نمای پیرامونی ورزشگاه

نمای BC Place از سیستم Curtain Wall شیشه‌ای تشکیل شده است. این نما شامل شیشه‌های دوجداره، فریم‌های آلومینیومی و زیرسازی فولادی بوده و به صورت مدولار نصب شده است.

یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های نمای ورزشگاه استفاده از حدود 1700 پنل ETFE در بخش نورگیر پیرامونی است که در کنار سیستم نورپردازی نمایشی، ظاهر ویژه‌ای به ورزشگاه داده‌اند.

ویژگی‌های نمای پیرامونی ورزشگاه

• شفافیت بالا
• نمایش سازه سقف از بیرون
• ایجاد ارتباط بصری با محیط شهری
• ظاهر مدرن و سبک

مزایا

• افزایش نور طبیعی
• کاهش مصرف روشنایی مصنوعی
• ارتقای کیفیت بصری فضا

معایب

• هزینه بالای نگهداری
• نیاز به شست‌وشوی منظم

تأسیسات مکانیکی ورزشگاه

سیستم‌های مکانیکی ورزشگاه شامل سامانه HVAC، چیلرهای مرکزی، تجهیزات گرمایشی و سیستم مدیریت هوشمند ساختمان است. این تجهیزات امکان کنترل دقیق دما، رطوبت و کیفیت هوا را در شرایط مختلف بهره‌برداری فراهم می‌کنند.

همچنین سیستم باز و بسته شدن سقف، تجهیزات پنوماتیکی بالشتک‌های بادی، سیستم‌های زهکشی سقف و تأسیسات نگهداری غشاهای سقفی نیز بخش مهمی از زیرساخت مکانیکی پروژه را تشکیل می‌دهند.

تأسیسات الکتریکی ورزشگاه

زیرساخت برقی ورزشگاه شامل شبکه برق اصلی، ژنراتورهای اضطراری، UPS و سامانه‌های توزیع هوشمند انرژی است. این تجهیزات برای تضمین عملکرد بدون وقفه سیستم‌های حیاتی طراحی شده‌اند.

سیستم روشنایی ورزشگاه

یکی از شاخص‌ترین عناصر پروژه سیستم نورپردازی نمای خارجی با عنوان Northern Lights Display است.

این سیستم شامل:

• حدود 1768 متر نوار LED
• قابلیت اجرای سناریوهای متنوع نورپردازی
• امکان نمایش رنگ‌ها و الگوهای مختلف برای رویدادهای گوناگون

می‌باشد و نقش مهمی در تبدیل BC Place به یکی از نمادهای بصری شهر ونکوور ایفا کرده است.

سیستم‌های صوتی و تصویری ورزشگاه

BC Place به نمایشگرهای بزرگ، سیستم صوتی دیجیتال، شبکه فیبر نوری و زیرساخت‌های رسانه‌ای پیشرفته مجهز است. این تجهیزات برای پوشش مسابقات ورزشی، کنسرت‌ها و رویدادهای بین‌المللی طراحی شده‌اند.

علاوه بر این، مجموعه‌ای از پرده‌های پارچه‌ای جمع‌شونده موسوم به Soccer Screens نیز برای بهبود تجربه بصری مسابقات فوتبال در داخل ورزشگاه نصب شده است. این سیستم از 54 پنل پارچه‌ای تشکیل شده که در هنگام نیاز، بخشی از طبقات فوقانی ورزشگاه را از دید پنهان می‌کنند.

عملکرد لرزه‌ای

به دلیل قرارگیری ونکوور در منطقه لرزه‌خیز، تحلیل لرزه‌ای پروژه از اهمیت ویژه‌ای برخوردار بوده است.

برای طراحی سقف و سازه موجود از روس تحلیل طیفی Response Spectrum استفاده شد. مطالعات نشان داد سقف جدید حدود 10 درصد از برش پایه کل مجموعه را تشکیل می‌دهد. همچنین بخشی از ستون‌ها و سیستم‌های مقاوم جانبی ورزشگاه برای تطابق با آیین‌نامه‌های جدید لرزه‌ای تقویت شدند.

رویدادهای مهم

این ورزشگاه میزبان مراسم افتتاحیه و اختتامیه المپیک زمستانی 2010، فینال جام جهانی فوتبال زنان 2015 و مسابقات جام جهانی فوتبال 2026 خواهد بود. همچنین یکی از مهم‌ترین مراکز برگزاری کنسرت‌ها و رویدادهای بین‌المللی در کانادا محسوب می‌شود.

• برای آشنایی بیشتر با تجهیز سریع ورزشگاه های قدیمی و آماده سازی برای برگذاری مسابقات مهم مقاله ورزشگاه لیوایز Levi's Stadium را ملاحظه فرمایید.

بازی سوئیس و کلمبیا در مرحله یک‌هشتم نهایی جام جهانی ۲۰۲۶

بازی سوئیس و کلمبیا در مرحله یک‌هشتم نهایی جام جهانی ۲۰۲۶ در ورزشگاه بی سی پلیس BC Place شهر ونکوور برگزار شد و تیم ملی سوئیس پس از تساوی در جریان مسابقه، در ضربات پنالتی برنده شد. این دیدار یکی از مسابقات حساس مرحله حذفی بود و اهمیت ورزشگاه بی سی پلیس BC Place را در میزبانی رویدادهای بین‌المللی فوتبال نشان داد.

بازی سوئیس و الجزایر در مرحله ۳۲ تیمی جام جهانی ۲۰۲۶

دیدار سوئیس و الجزایر در مرحله ۳۲ تیمی جام جهانی ۲۰۲۶ در ورزشگاه بی سی پلیس BC Place شهر ونکوور برگزار شد و سوئیس با نتیجه ۲–۰ برنده شد. این مسابقه برای ورزشگاه بی سی پلیس BC Place اهمیت ویژه‌ای داشت، زیرا یکی از دیدارهای تعیین‌کننده مرحله حذفی بود و زمینه صعود سوئیس به مرحله بعد را فراهم کرد.

جمع‌بندی مهندسی

BC Place یکی از موفق‌ترین نمونه‌های طراحی ورزشگاه با سازه کششی و سقف کابلی در جهان محسوب می‌شود. ترکیب 36 دکل فولادی، سیستم Closed Roof Structure، سقف متحرک با دهانه بلند، پوشش‌های PTFE و ETFE، تکیه‌گاه‌های غلتکی پیشرفته و طراحی لرزه‌ای دقیق باعث شده این ورزشگاه به یکی از مهم‌ترین مراجع مهندسی در حوزه سقف های کابلی، سقف های باز و بسته شونده، سازه های کششی و غشایی، ورزشگاه های با دهانه های بزرگ Cable Supported Roof، Retractable Roof، Tensile Structure و Long Span Stadium Design تبدیل شود.

برای مهندسان سازه، معماران و فعالان صنعت ساخت، BC Place نمونه‌ای ارزشمند از تلفیق معماری، فناوری ساخت، سازه‌های کابلی و طراحی ورزشگاه‌های مدرن در مقیاس یک مگا استراکچر ورزشی است.

• نمونه سازه فضاکار حیاط مرکزی و پوشانه پارچه ای را در تالار مرکزی فرهنگ و هنر ساری مشاهده فرمایید.

---

بیشتر بدانیم:

مفاهیم پایه:

سازه:

• مفهوم پایه: «سازه فضاکار» از طریق لینک: سازه فضاکار
• مفهوم پایه: «انتخاب شرکت سازه فضاکار » از طریق لینک: انتخاب شرکت سازه فضاکار
• مفهوم پایه: «انتخاب شرکت سازه فضاکار » از طریق لینک: انتخاب قیمت سازه فضایی

پوشش:

• مفهوم پایه: «پوشش پلی‌کربنات» از طریق لینک: پوشش‌های کلزیپ، ساندویچ پانل، شیشه و پلی‌ کربنات در سازه فضاکار

طراحی:

• مفهوم پایه: «ایمنی» از طریق لینک: ایمنی و اهمیت کنترل،مشاوره و کنترل در سازه فضاکار

نما:

• مفهوم پایه: «کرتین وال/ Curtain Wall» از طریق لینک: انواع نماهای شیشه ای

سوالات متداول:

• بیشتر بدانیم: عمر مفید سازه فضایی

مقاله‌ها:

• برای آشنایی بیشتر با نقش سازه‌های فضایی در ورزشگاه‌ها مقاله ورزشگاه‌ورزشگاه‌های جام جهانی ۲۰۲۶ و نقش سازه‌های فضایی۲۰۲۶ و نقش سازه‌های فضایی را ملاحظه فرمایید.
• برای آشنایی بیشتر با ورزشگاه‌هایی روباز مدرن از فضاکار/خرپا مقاله ورزشگاه لومن فیلد Lumen Field در شهر سیاتل را ملاحظه فرمایید.

پروژه‌های رزان:

• نمونه سالن ورزشی چند منظوره را در سالن ورزشی دانشگاه علوم پایه زنجان مشاهده فرمایید.
• نمونه سازه فضاکار حیاط مرکزی و پوشانه پارچه ای را در تالار مرکزی فرهنگ و هنر ساری مشاهده فرمایید.