ایستگاه مترو فرودگاه بین‌المللی امام خمینی (IKA)

ایستگاه مترو فرودگاه بین‌المللی امام خمینی در جنوب تهران، ارتباط میان شبکه مترو و مجموعه فرودگاهی را برقرار می‌کند. ساختمان ایستگاه دو طبقه دارد؛ تراز همکف به عبور قطارهای مترو اختصاص یافته و سقف آن بتنی است. طبقه اول مسیر تردد افراد میان مترو، هتل و سالن ترمینال را از طریق پل عابر فراهم می‌کند. سازه فضاکار با فرم آزاد دو‌قوسی، سقف اصلی و بخش تعیین‌کننده سیمای معماری ایستگاه را تشکیل می‌دهد.

کاربردها و اهمیت این نوع پروژه

ایستگاه‌های متروی فرودگاهی محل پیوند سفر شهری و سفر هوایی هستند و امکان دسترسی ریلی به فرودگاه را برای مسافران و کارکنان فراهم می‌کنند. ایستگاه فرودگاه امام خمینی نیز در مسیر اتصال تهران به فرودگاه و پرند قرار دارد. اهمیت معماری چنین ایستگاهی، علاوه بر جای‌دادن مسیر قطار و فضای تردد، در ارتباط خوانای سکوها، مسیرهای پیاده و ساختمان‌های مجاور است. در این پروژه، تفکیک تراز عبور قطار از مسیر ارتباطی طبقه اول، سازمان فضایی ساختمان را شکل داده است.

مشخصات هندسی و ابعادی پروژه

---

توضیحات فنی

سازه‌ای

سقف ایستگاه از شبکه فضاکار دولایه با اعضای لوله‌ای و اتصال به گوی‌های سیستم مرو تشکیل شده است. تغییر طول اعضا و زاویه قرارگیری آن‌ها، امکان شکل‌گیری هندسه آزاد و دو‌قوسی سقف را فراهم کرده است. این تغییر پیوسته هندسه، تنوع زیادی در تیپ اعضا و گوی‌ها ایجاد کرده و دقت در تولید و تطبیق قطعات با موقعیت نصب را به یکی از موضوعات اصلی پروژه تبدیل کرده است.

اعضای این سازه از نوع دو‌مهره هستند و کلیه اعضا با رنگ الکترواستاتیک پوشش داده شده‌اند. اتصال مجموعه به سازه بتنی از طریق تکیه‌گاه‌ها و اتصال جوشی آن‌ها به صفحات نصب‌شده روی ستون‌های بتنی انجام شده است. بخش میانی بالای پل عابر نیز با دو درز انقطاع از قسمت‌های طرفین جدا می‌شود. این جداسازی در برنامه نصب نیز با بالابری مستقل قطعه میانی و اجرای جداگانه بخش‌های جانبی همراه بوده است.

نما و پوشش

پوشش اصلی سقف از نوع درزایستا، موسوم به کلزیپ، با لایه نهایی ورق آلومینیومی اجرا شده است. زیرسازی آن شامل قوطی‌های فلزی رنگ‌شده است که ارتباط میان شبکه فضاکار و پوشش نهایی را برقرار می‌کنند. قابلیت شکل‌دهی پوشش‌های آلومینیومی درزایستا برای سطوح منحنی، با هندسه آزاد این سقف تناسب دارد. در چنین هندسه‌ای، تنظیم زیرسازی و امتداد ورق‌ها برای حفظ فرم نهایی اهمیت دارد؛ همچنین، جزئیات اتصال باید متناسب با الزامات سیستم پوشش و حرکت حرارتی ورق‌ها طراحی شوند.

در بخش‌هایی از سقف، مطابق طرح معماری، ورق‌های پلی‌کربنات به کار رفته و نمای طرفین نیز با سیستم شیشه‌ای اجرا شده است. ترکیب پوشش فلزی، بخش‌های پلی‌کربناتی و سطوح شیشه‌ای، اجزای متفاوت پوسته ایستگاه را شکل می‌دهد. سازه فضاکار وظیفه باربری اصلی سقف را بر عهده دارد، زیرسازی فلزی محل استقرار پوشش است و نمای شیشه‌ای جداره‌های جانبی را تشکیل می‌دهد. در این ترکیب، محل برخورد مصالح مختلف، پیوستگی آب‌بندی، امکان حرکت نسبی اجزا و هماهنگی لبه‌های سقف و نما از موضوعات مهم طراحی جزئیات هستند.

• مفهوم پایه: «پوشش پلی‌کربنات» از طریق لینک: پوشش‌های کلزیپ، ساندویچ پانل، شیشه و پلی‌ کربنات در سازه فضاکار

---

ساخت و مونتاژ

ساخت قطعات به‌صورت کامل در کارخانه و تحت نظارت شرکت مستقل کنترل کیفیت انجام شده و نصب به گروه اختصاصی شرکت سپرده شده است. قطعه میانی، با مساحت حدود ۷۰۰ مترمربع و وزن حدود ۱۵ تن، به‌طور جداگانه روی کف طبقه مونتاژ شد و در یک مرحله، با جرثقیل دارای ظرفیت اسمی ۱۲۰ تن و روش بالابری اختصاصی، روی ستون‌های مربوط قرار گرفت. برای هر بخش جانبی نیز ابتدا یک قطعه روی زمین مونتاژ و با جرثقیل سنگین نصب شد؛ سپس ادامه شبکه با روش مونتاژ چندعضوی تکمیل گردید.

• مفهوم پایه: «نصب و اجرای سازه فضاکار» از طریق لینک: اجرای سازه فضاکار

---

ویژگی‌های خاص و نکات فنی پروژه

• هندسه متغیر: فرم دو‌قوسی موجب تنوع طول اعضا و هندسه گوی‌ها شده است.
• تولید کارخانه‌ای: ساخت قطعات تحت نظارت کنترل کیفیت مستقل انجام شده است.
• بالابری قطعه میانی: قطعه حدود ۱۵ تنی در یک مرحله نصب شده است.
• ترکیب روش‌های مونتاژ: بلوک‌های اولیه با جرثقیل نصب و شبکه با مونتاژ چندعضوی تکمیل شده است.
• هماهنگی سازه و پوسته: هماهنگی هندسه سقف، زیرسازی و پوسته از موضوعات اصلی پروژه است.

---

درباره رزان

شرکت اندیشه نوین رزان (ROZAN) با بیش از ۲۰ سال تجربه در طراحی، مهندسی، ساخت و اجرای پروژه‌های صنعتی، ورزشگاهی، نمایشگاهی و ساختمانی فعالیت می‌کند. تمرکز تخصصی رزان بر اجرای هم‌زمان و یکپارچه سازه، نما و پوشش و ایجاد هماهنگی کامل میان مراحل طراحی، ساخت و نصب این سیستم‌هاست. این رویکرد، ارتباط میان تصمیم‌های مهندسی و الزامات اجرایی را از مراحل اولیه تا تحویل پروژه دنبال می‌کند. حوزه‌های تخصصی شرکت عبارت‌اند از:

سازه:

طراحی و اجرای سازه‌های فضاکار تک‌لایه و دولایه، سازه‌های فولادی و خاص، سقف‌های دهانه‌بلند، گنبدها، اسکای‌لایت‌ها و نورگیرهای معماری.

نما:

طراحی و اجرای نماهای شیشه‌ای و خشک، GFRC و GRC، نماهای فلزی، پانچ‌متال و کامپوزیت.

پوشش:

مهندسی و اجرای ساندویچ‌پانل، کلزیپ و سایر پوشش‌های درزایستا، شیشه، پلی‌کربنات و ETFE.

مهندسی و اجرا:

طراحی مفهومی و تفصیلی، تحلیل و بهینه‌سازی، مدول‌بندی، طراحی اتصالات و زیرسازی، تهیه مدارک اجرایی و شاپ‌دراوینگ‌ها و برنامه‌ریزی مراحل ساخت، حمل، مونتاژ و نصب.

رویکرد یکپارچه رزان با هدف هماهنگی معماری، سازه، نما و پوشش، کاهش تداخلات اجرایی، کنترل ریسک‌های فنی و دستیابی به تعادل میان عملکرد، قابلیت ساخت، سرعت اجرا، دوام و هزینه پروژه به‌کار گرفته می‌شود. خدمات شرکت متناسب با الزامات هر پروژه، در قالب مشاوره، طراحی و مهندسی، پیمانکاری تخصصی یا قراردادهای یکپارچه EPC ارائه می‌شود. رزان از فرصت همکاری با کارفرمایان و همراهی در پروژه‌های جدید استقبال می‌کند. برای گفت‌وگو، دریافت مشاوره و ارتباط مستقیم با مدیران مربوط، با ما تماس بگیرید؛ همکاران ما پاسخ‌گوی شما خواهند بود.

---

بیشتر بدانیم:

مفاهیم پایه:

سازه:

• مفهوم پایه: «اسکای لایت و نورگیر سازه فضاکار» از طریق لینک: اسکای لایت و نورگیر سازه فضاکار
• مفهوم پایه: «اسکای لایت و نورگیر سازه فضاکار» از طریق لینک: تک لایه

پوشش:

• مفهوم پایه: «پوشش کلزیپ/درزایستا» از طریق لینک: پوشش‌های کلزیپ، ساندویچ پانل، شیشه و پلی‌کربنات در سازه فضاکار

طراحی:

• مفهوم پایه: «مدارک قراردادی» از طریق لینک: مدارک قراردادی و اهمیت کنترل،مشاوره و کنترل در سازه فضاکار

نما:

• مفهوم پایه: «کرتین وال/ Curtain Wall» از طریق لینک: انواع نماهای شیشه ای

سوالات متداول:

• بیشتر بدانیم: حداکثر دهانه قابل پوشش با سازه فضایی

مقاله‌ها:

• برای آشنایی بیشتر با مقاسه دقیق بین سازه فضاکار (سازه فضایی) با سوله‌های سنتی مقاله مقایسه سازه های فضاکار با سوله‌های سنتی متداول را ملاحظه فرمایید.
• برای آشنایی بیشتر با مدیریت پروژه و نقش آن در کاهش هزینه مقاله نقش مدیریت پروژه در کاهش هزینه و ریسک پروژه ها را ملاحظه فرمایید.

پروژه‌های رزان:

• نمونه سالن‌های قوسی با دهانه‌های بسیار بزرگ را در سالن اختلاط کارخانه سیمان صوفیان مشاهده فرمایید.
• نمونه‌ سازه فضایی ژئودزیک، اسکای‌لایت و نورگیر شیشه‌ای را در گنبدهای تک لایه گلخانه لواسان مشاهده فرمایید.